Język dari
Obszar | Afganistan | ||||
---|---|---|---|---|---|
Liczba mówiących | 20,5 miliona[1] | ||||
Pismo/alfabet | perskie | ||||
Klasyfikacja genetyczna | |||||
Status oficjalny | |||||
język urzędowy | ![]() | ||||
Organ regulujący | Akademia nauk Afganistanu | ||||
Ethnologue | 1 narodowy↗ | ||||
Kody języka | |||||
ISO 639-1 | brak | ||||
ISO 639-2 | brak | ||||
ISO 639-3 | prs | ||||
IETF | prs | ||||
Glottolog | dari1249 | ||||
Ethnologue | prs | ||||
WALS | dri | ||||
Występowanie | |||||
![]() | |||||
W Wikipedii | |||||
| |||||
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. |
Język dari (pers. دری) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich. Zazwyczaj nazwa ta uważana jest za termin polityczny, określający różne dialekty języka perskiego używanego w Afganistanie[2]. Obok paszto jest jednym z dwóch języków urzędowych Afganistanu. Tę pozycję w państwie afgańskim zagwarantowała mu ustawa zasadnicza z roku 1964[3][4]. Doprowadziło to do sporu o nazewnictwo między rodzimymi użytkownikami perskiego w Afganistanie, którzy uznają swój język po prostu jako perski (farsi فارسی)[5].
Status obydwu języków urzędowych Afganistanu był i jest różny: w odróżnieniu od paszto, dari był językiem dworu, kultury, literatury, a także miasta i rzemiosła[6].
Dari jest najczęściej używanym językiem w Afganistanie i językiem ojczystym około 40–45% populacji[7][8][9][10]. Do tego pełni rolę lingua franca Afganistanu i jest rozumiany nawet przez 78% populacji[11]. Farsi i dari są wzajemnie zrozumiałe, przy czym wykazują drobne różnice na płaszczyźnie słownictwa, gramatyki i fonologii.
Podobnie jak farsi i język tadżycki, dari jest kontynuacją języka pahlawi, oficjalnego języka religijnego i literackiego Imperium Sasanidów (224–651 n.e.), który sam jest kontynuacją języka staroperskiego, języka Achemenidów (550– 330 p.n.e.). W użyciu historycznym dari odnosi się do środkowoperskiego języka dworskiego Sasanidów[12][13].
W Polsce wydano kilka podręczników języka dari[14].
Przypisy
- ↑ Dari, Afghan Farsi [online], Ethnologue, 19 listopada 2019 [dostęp 2021-08-03] (ang.).
- ↑ 11 books [online], afghanistandl.nyu.edu [dostęp 2021-08-03] .
- ↑ Secret documents Reveal Afghan Language Policy. tajikam.com. [dostęp 2015-09-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-03-20)]. (ang.).
- ↑ Brian Spooner: Chapter four. Persian, Farsi, Dari, Tajiki: Language Names and Language Policies. W: Language Policy and Language Conflict in Afghanistan and Its Neighbors: The Changing Politics of Language Choice. Harold Schiffman (ed.). Brill, 2011, s. 109, seria: Brill’s Studies in South and Southwest Asian Languages. ISBN 978-90-04-21765-2. (ang.).
- ↑ Dari Or Farsi? Afghanistan’s Long-Simmering Language Dispute [online], RadioFreeEurope/RadioLiberty [dostęp 2021-08-03] (ang.).
- ↑ Mateusz Kłagisz. Perskie (dari) zapożyczenia oraz kalki językowe w języku paszto. „Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis”. 125, s. 80, 2008.
- ↑ Afghans: Their History and Culture [online], web.archive.org, 4 maja 2011 [dostęp 2021-08-03] [zarchiwizowane z adresu 2011-05-04] .
- ↑ Encyclopaedia IranicaE.I. Foundation Encyclopaedia IranicaE.I., Welcome to Encyclopaedia Iranica [online], iranicaonline.org [dostęp 2021-08-03] (ang.).
- ↑ UCLA Language Materials Project: Language Profile [online], web.archive.org, 5 czerwca 2011 [dostęp 2021-08-03] [zarchiwizowane z adresu 2011-06-05] .
- ↑ The World Factbook [online], web.archive.org, 15 października 2013 [dostęp 2021-08-03] [zarchiwizowane z adresu 2013-10-15] .
- ↑ Afghanistan – The World Factbook [online], www.cia.gov [dostęp 2021-08-03] .
- ↑ Encyclopaedia of Islam Online [online], The New York Public Library [dostęp 2021-08-03] .
- ↑ R.N.R.N. Frye R.N.R.N., The Cambridge History of Iran, s. 595–632 .
- ↑ Zob. np.:
- Dari od podstaw – Kurs Dari dla początkujących. Talk now Dari! Kurs multimedialny na CD. Eurotalk, 2011.
- Kurs dari dla początkujących i średniozaawansowanych. Eurotalk, 2011.
Linki zewnętrzne
![]() | Zobacz hasło dari w Wikisłowniku |
- G. Lazard: Darī – The New Persian Literary Language, [w:] Encyclopædia Iranica, wydanie online 2006. (ang.)
- p
- d
- e
indoaryjskie |
|
---|---|
irańskie |
|
- Britannica: topic/Dari-language
- БРЭ: 1941332
- SNL: dari
- DSDE: dari