Loie Fuller
![]() Loie Fuller (1900) | |||
Imię i nazwisko | Marie Louise Fuller | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 15 stycznia 1862 | ||
Data i miejsce śmierci | 1 stycznia 1928 | ||
Zawód | aktorka, tancerka | ||
Współmałżonek | partnerka Gab Sorère (1898–1928) | ||
Lata aktywności | 1866– | ||
|
Loie Fuller, właśc. Marie Louise Fuller(ur. 15 stycznia 1862 Hinsdale, zm. 1 stycznia 1928 w Paryżu) – amerykańska aktorka i tancerka, pionier technik tańca współczesnego i oświetlenia scenicznego. Rewolucjonistka w ówczesnym środowisku artystycznym i naukowym. Była choreografem, wynalazcą, iluminatorem artystycznym, pisarką, modelką, producentem. Kobieta, którą podziwiali malarze, rzeźbiarze, filmowcy i naukowcy. Nauczycielka i rywalka wielkiej Isadory Duncan[1][2].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Loie_Fuller.jpg/300px-Loie_Fuller.jpg)
Kariera
Fuller rozpoczęła karierę teatralną jako profesjonalna aktorka dziecięca w wieku czterech lat, a później tworzyła choreografię i występowała w burlesce, wodewilach i w cyrku. Na początku praktyki w tańcu współczesnym , opracowała własne naturalne techniki ruchu i improwizacji. Na wielu pokazach eksperymentowała z długą spódnicą, układając choreografię jej ruchów i bawiąc się sposobami odbijania światła. W 1891 Fuller połączyła swoją choreografię z jedwabnymi kostiumami oświetlonymi wielokolorowym światłem własnego projektu i stworzyła „taniec serpentyny”[1][2].
W nadziei na zdobycie uznania artystycznego, którego nie zdobywała w Ameryce, Fuller wyjechała do Europy w czerwcu 1892. Była jedną z pierwszych amerykańskich tancerzy współczesnych, którzy udali się do Europy w poszukiwaniu uznania. Pełna akceptacja w Paryżu, gdzie stała się sensacją z dnia na dzień, skłoniła Fuller do pozostania we Francji, gdzie stała się jedną z czołowych rewolucjonistek w sztuce. Jej regularna performerka w Folies Bergère z takimi dziełami jak Taniec ognia, Fuller stała się ucieleśnieniem ruchu Art Nouveau i często była utożsamiana z symbolizmem, ponieważ jej praca była postrzegana jako idealna wzajemność między ideą a symbolem. Fuller zaczęła dostosowywać i poszerzać swój kostium i oświetlenie, tak aby stały się głównym elementem jej występu – być może nawet ważniejszym niż sama choreografia, zwłaszcza że długość spódnicy została zwiększona i stała się centralnym punktem, podczas gdy ciało stało się głównie ukryte w głębi tkaniny. Film „Serpentine Dance” z 1896 autorstwa pionierów filmowych Auguste'a i Louisa Lumière daje wskazówkę, jak wyglądał jej występ (nieznana tancerka w filmie jest często błędnie identyfikowana jako sama Fuller; jednak nie ma faktycznego materiału filmowego przedstawiającego taniec Fuller)[3].
Choreografia i osobowość Fuller przyciągnęła uwagę, szacunek i przyjaźń wielu francuskich artystów i naukowców. Byli wśród nich: Jules Cheret, Henri de Toulouse-Lautrec, François-Raoul Larche, Henri-Pierre Roche, Auguste Rodin, Jean-Léon Gérôme, Franz von Stuck, Maurice Denis, Thomas Theodor Heine, Paul-Léon Jazet, Koloman Moser, Demétre Chiparus, Stéphane Mallarmé. Fuller był również członkiem Société astronomique de France (Francuskiego Towarzystwa Astronomicznego). Pomysły na techniki oświetleniowe przyciągnęły tę parę noblistów: Maria Skłodowska-Curie i Pierre Curie. Jej krąg przyjaciół był bardzo zróżnicowany[2][3].
Galeria
-
- Lampa – Loie Fuller (1900) – złocony brąz – Taniec z szalem – (Agathon Leonard (1841–1923)) – Muzeum Wiesbaden w Wiesbaden
- Lampa: Tańcząca Lily (Loie Fuller) – (ok. 1901) – pozłacany brąz – (François-Raoul Larche (1860–1912)) – Muzeum Wiesbaden w Wiesbaden
- Tańcząca Lily (Loie Fuller) – (ok. 1898) – Theodore Louis Auguste Riviere (1857–1912) – Muzeum California Palace of the Legion of Honor w San Francisco
-
- Statuetka Loie Fuller (ok. 1901), brąz, podstawa z czarnego marmuru – Pierre Roche (1855–1922) – Muzeum Les Arts Décoratifs w Paryżu
Fuller posiadała wiele patentów związanych z oświetleniem scenicznym, w tym związkami chemicznymi do tworzenia kolorowego żelu i stosowania soli chemicznych do luminescencyjnego oświetlenia sceny i kostiumów scenicznych.
Wspierała pionierskich wykonawców, takich jak urodzona w Stanach Zjednoczonych tancerka Isadora Duncan. Fuller pomogła Duncan rozpędzić jej europejską karierę w 1902, sponsorując niezależne koncerty w Wiedniu i Budapeszcie[4].
Fuller od czasu do czasu wracała do Ameryki na występy sceniczne swoich uczniów, ale koniec życia spędziła w Paryżu. Zmarła w wieku 65 lat 1 stycznia 1928 w Paryżu, dwa tygodnie przed swoimi 66. urodzinami. Została skremowana i pochowana w kolumbarium cmentarza Père-Lachaise (miejsce nr. 5382) w Paryżu[5][6].
Przypisy
- ↑ a b Loie Fuller, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-04-02] (ang.).
- ↑ a b c Loïe Fuller, la mujer «serpentina» de la Belle Époque.. khronoshistoria.com. [dostęp 2022-04-02].
- ↑ a b From „Louie” to „Loie”.. archive.nytimes.com. [dostęp 2022-04-02].
- ↑ Au Susan – Ballet and Modern Dance. Thames and Hudson, New York, 2002, s. 90, ISBN 978-0-500-20352-1
- ↑ Loie Fuller (1862–1928). web.archive.org. [dostęp 2022-04-02].
- ↑ Les grands noms de la danse !. bertrandbeyern.fr. [dostęp 2022-04-02].
Linki zewnętrzne
- Dance Heritage Coalition – 100 Dance Treasures – Loie Fuller capsule biography and essay by Jody Sperling. danceheritage.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-08-05)].
- Biodata
- ISNI: 0000000071025767
- VIAF: 2563149108446268780004
- ULAN: 500490608
- LCCN: n79011098
- GND: 118703560
- NDL: 001319893
- LIBRIS: gdsw23001w9z25d
- BnF: 12452715m
- SUDOC: 033684502
- SBN: LO1V144069
- NKC: xx0269282
- BNE: XX5472697
- NTA: 070482586
- BIBSYS: 90549180
- CiNii: DA18101212
- Open Library: OL2005148A
- PLWABN: 9810679470105606
- J9U: 987007447073405171
- BNA: 000030094
- Britannica: biography/Loie-Fuller
- Universalis: fuller-marie-louise-dite-loie
- БРЭ: 4725278
- NE.se: loie-fuller
- VLE: loie-fuller
- Catalana: 0028476
- DSDE: Loie_Fuller
- Hrvatska enciklopedija: 20815