Ulica Mennicza we Wrocławiu
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
Ulica Mennicza – jedna z ulic na dawnych peryferiach Starego Miasta we Wrocławiu, w pasie pomiędzy dawną Fosą Wewnętrzną a Fosą Zewnętrzną miasta. Nosiła w 1403 r. łac. nazwę Parua platea („Mała”), potem w 1416 r. niem. groschin gasse („Zaułek Groszowy”), w rezultacie później Kleine Groschengasse („Mały Zaułek Groszowy”) w odróżnieniu od Große Groschengasse („Wielki Zaułek Groszowy”, południowego odcinka dzisiejszej ulicy Widok prostopadłej do Menniczej). Łączy ulicę Wierzbową (Weidenstraße) na wschodzie z ulicą Świdnicką (Schweidnitzer Straße) na zachodzie i liczy około 360 metrów długości.
Odcinek Menniczej pomiędzy ul. Wierzbową a Widok odróżniany był od odcinka między Widok a ul. Świdnicką; ten drugi („zewnętrzny”, między Świdnicką a dzisiejszą Menniczą nr 4) zwany był do 1818 r. Wanzergässel, tj. uliczką Pluskwią[1].
Północna strona ulicy Menniczej przylegała niegdyś do ogrodów posesji ulokowanych wzdłuż ulicy Słodowej (niem. Hummereistraße; dziś nieistniejąca, jej linia włączona jest w ciąg wewnętrznej obwodnicy miasta) biegnącej wzdłuż Fosy Wewnętrznej, na jej zewnętrznym brzegu. Na posesjach tych znajdowały się głównie różnorodne drewniane zabudowania gospodarcze, m.in. słodownie (stąd powojenna nazwa ulicy Słodowej).
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/MaltzHaus-AnnoDomini1796.jpg/230px-MaltzHaus-AnnoDomini1796.jpg)
Okolice skrzyżowania Große Groschengasse (dzisiejszej ul. Widok) i Kleine Groschengasse (Menniczej) w czasie epidemii dżumy w 1525[a] określane były nazwą Sieh dich für! („Uważaj!”); nazwa ta w późniejszych latach przeniosła się na całą Große Groschengasse[1]
Wybudowana w średniowieczu pomiędzy ul. Słodową a Menniczą[b] „Słodownia Pańska” (Herren Malzhof), przebudowana około roku 1565, zakupiona przez miasto od hrabiego Hieronima Rozdrażewskiego funkcjonowała tu do roku 1904, kiedy zaprzestano w niej produkcji słodu. Budynek przetrwał kolejne lata, w tym oblężenie Festung Breslau, aż w 1970 r. strawił go pożar. Zachowały się tylko obie ściany szczytowe i część ścian zewnętrznych[2]. Przez następne prawie cztery dziesięciolecia ruina, podparta stemplami, groziła zawaleniem, ale przetrwała. Miasto zamierzało zlokalizować w odrestaurowanym budynku pomieszczenia Konserwatora Zabytków, ale koncepcja ta – z braku funduszy – upadła w roku 2003. Słodownię wystawiono na przetarg, który w 2005 wygrała firma deweloperska, planująca zaadaptować ją na hotel[c]. Po przeprowadzeniu prac archeologicznych roboty budowlane ruszyły w 2007 r. i zakończyły się w 2009 r. Od listopada 2009 r. odrestaurowanym budynku mieści się hotel butikowy „The Granary”[d].
W pobliżu skrzyżowania Menniczej z Wierzbową[e] (Weidenstraße), na miejscu starych zabudowań słodowni i spichlerzy, a później koszar (Karmeliter-Kaserne), 30 czerwca 1891 r. uruchomiona została pierwsza we Wrocławiu elektrownia firmy Siemens & Halske[3]. Początkowo trzy maszyny parowe o mocy 250 KM napędzały po dwie prądnice prądu stałego[f] o mocy 81 kW każda. Dodatkowo w elektrowni znajdowały się akumulatory o pojemności 1010 Ah. Prąd o napięciu 110 V rozprowadzany był w promieniu ok. 1,2 km wokół elektrowni, a łączna długość sieci wynosiła 34 km. Już po czterech latach, w 1895, moc elektrowni zwiększono z 486 do 1456 kW. W roku 1909, z braku możliwości rozbudowy elektrowni, przekształcono ją w podstację przetwarzającą prąd przemienny na prąd stały. Dziś budynek dawnej elektrowni eksploatowany jest przez firmę „EnergiaPro”, która ma tam swój Oddział Maszyn i Urządzeń.
Na południowej pierzei ulicy Menniczej, na parcelach nr 12-15, znajdują się zabudowania Łaźni Miejskiej, wybudowanej tu w 1897.
Kwartał ulic Menniczej, Wierzbowej (Weidenstr.), Teatralnej (Zwinger Str.) i Strażackiej (Wehner Str.)[g] – naprzeciw elektrowni – zajmowały w przeszłości koszary Wehnera (Wehner-Kaserne), wybudowane w 1765 na miejscu istniejących tu wcześniej dwóch budynków mieszkalnych, już od 1744 wykorzystywanych jako koszary. Budynek ten w formie czworoboku zbliżonego do kwadratu mieścił ponad sześciuset żołnierzy w 98 pomieszczeniach. Koszary Wehnera zakupiło w 1866 miasto i od 1872 do końca II wojny światowej wykorzystywało jako główną remizę straży pożarnej. Budynki dawnych koszar w znacznej części uległy zniszczeniu podczas oblężenia miasta w 1945, a ich ruiny usunięto ostatecznie w 1960. Na tym samym miejscu znajduje się obecnie także, tak jak przed wojną, remiza strażacka, Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza nr 1.
Uwagi
- ↑ Pomiędzy Groschengasse a Zwingerstraße (dzisiejszą ul. Teatralną) znajdował się budynek, w którym podczas epidemii izolowano chorych.
- ↑ Mennicza nr 24-25.
- ↑ Projektowana powierzchnia użytkowa 2760 m².
- ↑ Ang. granary = spichlerz.
- ↑ Mennicza nr 20.
- ↑ Aż do pierwszych lat po II wojnie światowej znaczna część Wrocławia zasilana była prądem stałym.
- ↑ Dziś ul. Strażacka już nie istnieje.
Przypisy
- ↑ a b Szafkowska 2001 ↓, s. 136.
- ↑ Fotografie ruin Słodowni Pańskiej na portalu dolny-slask.or.pl.
- ↑ Die Betriebswerke der Stadt Breslau. Die Elektrizitätswerke. breslau1930.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-12)]..
Bibliografia
- Encyklopedia Wrocławia, Wydawnictwo Dolnośląskie, 2000, s. 388 (koszary Wehnera), s. 497 (ul. Mennicza), ISBN 83-7023-749-5.
- Magdalena Szafkowska: Dawne zaułki wrocławskie. Wrocław: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 2001, s. 135–140. ISBN 83-86766-81-6.
Linki zewnętrzne
- ul. Mennicza na starych i współczesnych fotografiach
- p
- d
- e