Nixonova doktrina
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Nixon_30-0316a.jpg/200px-Nixon_30-0316a.jpg)
Niksonovu doktrinu proklamovao je američki predsjednik Ričard Nikson na konferenciji za štampu u Gvamu 25. jula 1969. godine.
Prema ovoj doktrini SAD su očekivale da će se njene saveznice u budućnosti same brinuti o svojoj vojnoj odbrani, naročito u ekonomskom smislu. Doktrina je bila nastavak vijetnamizacije Vijetnamskog rata kojeg je započeo Lindon Džonson u martu 1968. godine. Zamisao je bila da će na ovaj način Južni Vijetnam delimice preuzeti odgovornost za Vijetnamski rat, tako da bi SAD jednog dana mogle povući natrag svoje trupe. Prema doktrini, borba za mir bi se izvodila u zajedništvu sa saveznicima.
U Niksonovom govoru naciji o ratu u Vijetnamu 3. oktobra 1969. ove teze su iznesene na sledeći način:[1]
- Kao prvo, SAD će poštovati sve odredbe dogovora koji su do tada sklopljeni.
- Kao drugo, SAD će ispoštovati odbrambeni štit, ako bi neka atomska velesila zapretila jednoj saveznici, ili pak jednoj državi čiji je opstanak bio važan za sigurnost SAD.
- Kao treće, SAD bi u drugim situacijama potpomogle vojno i ekonomski svoje saveznice ako bi to bilo potrebno ili dogovoreno sa saveznicama.
Ali u slučaju pretnje prema jednoj saveznici ona bi bila ta koja bi odgovarala za većinu resursa za odbranu.
Niksonovi savetnici bojali su se da bi delimično povlačenje američkih vojnih snaga moglo omogućiti brzu pobedu snaga Severnog Vijetnama. To bi se moglo shvatiti kao uvredljiv poraz SAD i to je jedino moglo da se izbegne ako bi se sastala mirnovna konferencija, što se i desilo u Parizu.
Niksonov pokušaj pritiska na Severni Vijetnam označen je na kraju kao Madman Theory (srp. teorija luđaka). Bob Haldman, jedan od glavnih američkih pregovarača smatrao je Niksona psihički slabim i fanatičnim u svojoj mržnji komunizma i da bi bio u stanju koristiti atomsko naoružanje protiv Severnog Vijetnama.
Doktrinu je Ričard Nikson primenio u Persijskom zalivu s vojnom pomoći Iranu i Saudiskoj Arabiji pošto su se ove američke saveznice smatrale važnima za održavanje mira i stabilnosti u regiji.[2]
Prema Majklu Kleru, piscu knjige Blood and oil, Niksonova doktrina je otvorila vrata vojnom učešću savezničkih država u Persijskom zalivu,[1] što će kasnije pomoći uspostavi Karterove doktrine i kasnije direktnom mešanju SAD u Kuvajtskom kao i u Iračkom ratu.
Povezano
- Vijetnamizacija
Reference
- ↑ 1,0 1,1 Nixon, Richard M. (03. 11. 1969). „President Nixon's Speech on "Vietnamization"” (reprint). Arhivirano iz originala na datum 2013-01-24. Pristupljeno 31. 05. 2013.
- ↑ Beinart, Peter (04. 01. 2007). „Return of the Nixon Doctrine”. Time. Arhivirano iz originala na datum 2012-10-26. Pristupljeno 2019-02-02.
Dodatna literatura
- J. Kimball (2006). „The Nixon Doctrine: A Saga of Misunderstanding”. Presidential Studies Quarterly 36 (1): 59–74. DOI:10.1111/j.1741-5705.2006.00287.x.
- H. Meiertöns (2010): The Doctrines of US Security Policy — An Evaluation under International Law, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-76648-7.
- Peters, Gerhard; Woolley, John T. „Richard Nixon: "Special Message to the Congress Proposing Reform of the Foreign Assistance Program," September 15, 1970”. The American Presidency Project. University of California - Santa Barbara. Arhivirano iz originala na datum 2016-04-30. Pristupljeno 2019-02-02.
- Peters, Gerhard; Woolley, John T. „Richard Nixon: "Special Message to the Congress Proposing Reform of the Foreign Assistance Program," April 21, 1971”. The American Presidency Project. University of California - Santa Barbara. Arhivirano iz originala na datum 2016-04-30. Pristupljeno 2019-02-02.
Spoljašnje veze
- Niksonov govor naciji o ratu u Vijetnamu 3. novembra 1969.
- p
- r
- u
- Hukbalahapova pobuna
- Dekemvriana
- Jaltska konferencija
- Gerilski rat u baltičkim zemljama
- Šumska braća
- Operacija Priboj
- Operacija Jungle
- Okupacija baltičkih država
- Ukleti vojnici
- Operacija Unthinkable
- Potsdamska konferecnija
- Afera Guzenko
- Operacija Masterdom
- Operacija Beleaguer
- Operacija Blacklist Forty
- Iranska kriza 1946.
- Grčki građanski rat
- Incident u Krfskom kanalu
- Turska kriza
- "Govor nade"
- Prvi indokineski rat
- Trumanova doktrina
- Konferencija o azijskim odnosima
- Marshallov plan
- Čehoslovački puč 1948.
- Raskol Tito-Staljin
- Berlinska blokada
- Zapadna izdaja
- Željezna zavjesa
- Istočni blok
- Zapadni blok
- Kineski građanski rat (druga faza)
- Malajski ustanak
- Albanska subverzija
- Babmuška zavjesa
- Korejski rat
- Iranski puč 1953.
- Narodni ustanak u Istočnoj njemačkoj
- Gvatemalski puč 1954.
- Podjela Vijetnama
- Formoška kriza
- Ženevski sastanak (1955.)
- Poznanjski jun
- Mađarska revolucija 1956.
- Sueska kriza
- Sirijska kriza 1957.
- Sputnjikova kriza
- Druga tajvanska kriza
- Kubanska revolucija
- Kuhinjska debata
- Bandunška konferencija
- Brickerov amandman
- Makartizam
- Operacija Gladio
- Irački puč 1958.
- "Mi ćemo vas pokopati"
- Kongoanska kriza
- Kinesko-sovjetski raskol
- U-2 incident iz 1960.
- Invazija u Zaljevu svinja
- Državni udar u Turskoj 1960.
- Sovjetsko-albanski raskol
- Berlinski zid
- Portugalski kolonijalni rat
- Angolski rat za nezavisnost
- Rat za nezavisnost Gvineje-Bisau
- Mozambikanski rat za nezavisnost
- Kubanska raketna kriza
- Kinesko-indijski rat
- Komunistički ustanak u Sarawaku
- Ramadanska revolucija
- Sirijski puč 1963.
- Vijetnamski rat
- Državni udar u Brazilu 1964.
- Američka okupacija Dominikanske Republike
- Južnoafrički granični rat
- Tranzicija prema Novom poretku
- Domino teorija
- Bankoška deklaracija
- Laoški građanski rat
- Sirijski puč 1966.
- Argentinska revolucija
- Sukon u korejskoj demilitariziranoj zoni
- Diktatura pukovnika
- Indicent s brodom USS Pueblo
- Šestodnevni rat
- Rat iscrpljivanja
- Kulturna revolucija
- Praško proljeće
- Komunistički ustanak u Maleziji
- Invazija Čehoslovačke
- Revolucija 17. jula
- Gulaš komunizam
- Kinesko-sovjetski granični sukob
- Fudbalski rat
- PKP-BHB-PDPP pobuna
- Korektivni potez
- Detant
- Sporazum o neširenju nuklearnog oružja
- Crni rujan u Jordanu
- Korektivni pokret (Sirija)
- Kambodžanski građanski rat
- Realpolitik
- Ping-pong diplomacija
- Turski vojni memorandum 1971.
- Korektivna revolucija (Egipat)
- Berlinski dogovor
- Bangladeški oslobodilački rat
- Nixonov posjet Kini 1972.
- Granični sukob između Južnog i Sjevernog Jemena
- Čileanski puč 1973.
- Jomkipurski rat
- Revolucija karanfila
- Pregovori o ograničenju strateškog naoružanja
- Rodezijski građanski rat
- Angolski građanski rat
- Mozambikanski građanski rat
- Ogadenski rat
- Etiopski građanski rat
- Libanonski građanski rat
- Kinesko-albanski raskol
- Kambodžansko-vijetnamski rat
- Kinesko-vijetnamski rat
- Iranska revolucija
- Operacija Cóndor
- Prljavi rat
- Korean Air Lines let 902
- Saur revolucija
- Pokret New Jewel
- Heratski ustanak 1979.
- Sedam dana do rijeke Rajne
- Borba protiv političke zlouporabe psihijatrije u Sovjetskom Savezu
- Sovjetsko-afganistanski rat
- Bojkot Olimpijada 1980. i 1984.
- Državni udar u Turskoj 1980.
- Invazija Grenade
- Incident u Crnom moru 1986.
- Incident s progonom u Crnom moru 1988.
- Solidarnost
- Sovjetska reakcija
- Kontraši
- Srednjoamerička kriza
- RYAN
- Korean Air Lines let 007
- Able Archer 83
- Ratovi zvijezda
- Žuta revolucija
- Rat za Nagorno-Karabah
- Protesti na trgu Tiananmen
- Pad Berlinskog zida
- Jesen naroda
- Glasnost
- Perestrojka
- Mongolska revolucija 1990.
- Unifikacija Jemena
- Pad komunizma u Albaniji
- Raspad Jugoslavije
- Raspad Sovjetskog Saveza
- Raspad Čehoslovačke
- Abhazija
- Kina
- Koreja
- Nagorno-Karabah
- Južna Osetija
- Transnistrija
- Kinesko-indijski granični spor
- Spor oko Sjevernog Bornea
- Trumanova doktrina
- Marshallov plan
- Zadržavanje
- Eisenhowerova doktrina
- Domino teorija
- Hallsteinova doktrina
- Kennedyjeva doktrina
- Mirna koegzistencija
- Ostpolitik
- Johnsonova doktrina
- Brežnjevljeva doktrina
- Nixonova doktrina
- Ulbrichtova doktrina
- Carterova doktrina
- Reaganova doktrina
- Rollback
- Suverenitet Portorika tokom Hladnog rata
- Kapitalizam
- Čikaška škola
- Kejnzijanizam
- Monetarizam
- Neoklasična ekonomija
- Reaganomija
- Ekonomija ponude
- Thatcherizam
- Komunizam
- Marksizam-lenjinizam
- Kastroizam
- Eurokomunizam
- Guevarizam
- Hoxhaizam
- Juche
- Maoizam
- Naxalizam
- Staljinizam
- Titoizam
- Aktivne mjere
- Izvestia
- Pravda
- Križarski pohod za slobodu
- Makartizam
- Radio Slobodna Europa/Radio Sloboda
- "Crvena panika"
- TASS
- Glas Amerike
- Glas Rusije
- Utrka u naoružanju
- Utrka u nuklearnom naoružanju
- Svemirska utrka
- Brinkmanship
- Odnosi NATO-a i Rusije
- Sovjetska špijunaža u Sjedinjenim Državama
- Ruska špijunaža u Sjedinjenim Državama
- Američka špijunaža u Sovjetskom Savezu
- Američka špijunaža u Rusiji
- Odnosi Sjedinjenih Država i Sovjetskog Saveza
- Američko-sovjetski susreti
- Hladni rat II
- Kategorija
- Kronologija
- Spisak sukoba