23 Górnośląska Dywizja Piechoty
![]() | Ten artykuł dotyczy 23 Dywizji Piechoty okresu II RP. Zobacz też: 23 Dywizja Piechoty - inne dywizje piechoty o numerze 23. |
Historia | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Sformowanie | 1920 | ||
Rozformowanie | 1939 | ||
Nazwa wyróżniająca | |||
Tradycje | |||
Rodowód | VII Brygada Rezerwowa | ||
Dowódcy | |||
Pierwszy | ppłk piech. Kazimierz Zenkteller | ||
Ostatni | płk dypl. Władysław Powierza | ||
Działania zbrojne | |||
kampania wrześniowa bitwa pod Tomaszowem (17–20 IX 1939) | |||
Organizacja | |||
Dyslokacja | Katowice[1] | ||
Rodzaj sił zbrojnych | |||
Rodzaj wojsk | piechota | ||
Podległość | Dowództwo Okręgu Generalnego „Poznań” | ||
Skład | 11 pułk piechoty | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/23_DP_w_1938.jpg/240px-23_DP_w_1938.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/%C4%86wiczenia_23_DP_dla_Wy%C5%BCszej_Szko%C5%82y_Wojennej_-_uczestnicy_-_gen._J%C3%B3zef_Zaj%C4%85c_NAC_1-W-1152-1.jpg/240px-%C4%86wiczenia_23_DP_dla_Wy%C5%BCszej_Szko%C5%82y_Wojennej_-_uczestnicy_-_gen._J%C3%B3zef_Zaj%C4%85c_NAC_1-W-1152-1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/%C4%86wiczenia_23_DP_dla_Wy%C5%BCszej_Szko%C5%82y_Wojennej_-_fotografia_grupowa_NAC_1-W-1152-4.jpg/240px-%C4%86wiczenia_23_DP_dla_Wy%C5%BCszej_Szko%C5%82y_Wojennej_-_fotografia_grupowa_NAC_1-W-1152-4.jpg)
23 Górnośląska Dywizja Piechoty (23 DP) – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.
W okresie międzywojennym dowództwo 23 DP stacjonowało w Katowicach. W jej skład w 1923 wchodziły: 11 pp, 73 pp i 75 pułk piechoty[2].
W czasie kampanii wrześniowej dywizja walczyła w składzie Armii „Kraków”. Broniła ufortyfikowanego obszaru Górnego Śląska; uderzała pod Tychami. W odwrocie opóźniała na szlaku Chrzanów–Kraków, następnie wzdłuż lewego brzegu Wisły. Przeprawiła się przez Wisłę pod Baranowem i po ciężkich walkach o Biłgoraj weszła do pierwszej bitwy tomaszowskiej[3].
23 DP w latach 1920-1939
Na podstawie rozkazu O.I.Szt. L. 24000/Mob. Ministra Spraw Wojskowych, generała porucznika Kazimierza Sosnkowskiego z 30 listopada 1920 roku dotychczasowa VII Brygada Rezerwowa została przeformowana w 23 Rezerwową Dywizję Piechoty w składzie:
- dowództwo 23 Rezerwowej Dywizji Piechoty,
- dowództwo piechoty 23 Rezerwowej Dywizji Piechoty (na prawach dowództwa brygady piechoty),
- 155 pułku Piechoty Wielkopolskiej (przemianowany na 73 pułk piechoty),
- 159 pułku Piechoty Wielkopolskiej (przemianowany na 74 Górnośląski pułk piechoty),
- 167 pułku Piechoty Wielkopolskiej (przemianowany na 75 pułk piechoty),
- dowództwo artylerii 23 Rezerwowej Dywizji Piechoty (na prawach dowództwa brygady artylerii),
- IV dywizjon 15 pułku artylerii polowej,
- IV dywizjon 17 pułku artylerii polowej (oba dywizjony sformowane z byłego 214 pułk artylerii polowej Wielkopolskiej),
- II dywizjon 17 pułku artylerii ciężkiej (przeniesiony z OGen. „Warszawa”),
- 7 szwadron 7 pułku strzelców konnych z plutonem karabinów maszynowych (formowany na bazie oddziału jazdy dywizyjnej VII BRez),
- XXIII batalion saperów,
- kompania telegraficzna nr 23 (z przemianowania kompanii telegraficznej rezerwowej nr 7),
- szpital polowy nr 7011 (przydzielony),
- kompania sanitarna nr 23 (nowo formowana),
- kolumna dezynfekcyjna nr 76 (nowo formowana),
- zakład dentystyczny Nr 23 (nowo formowany),
- dowództwo taborów 23 Rezerwowej Dywizji Piechoty (na bazie dowództwa taborów VII BRez),
- kolumna taborowa (dotychczasowa kolumna taborowa VII BRez),
- kolumna taborowa
- ruchomy warsztat taborowy (oba pododdziały miały być ewentualnie doformowane na podstawie szczegółowego zarządzenia Departamentu I MSWojsk),
- urząd gospodarczy nr 23 (z przemianowania urzędu gospodarczego VII BRez),
- szpital koni nr 23 (z przemianowania Szpitala Koni VII BRez),
- park uzbrojenia dywizji nr 23 (z przemianowania parku uzbrojenia VII BRez),
- warsztaty uzbrojenia (miały być ewentualnie doformowane na podstawie zarządzenia Departamentu V MSWojsk),
- kompania sztabowa,
- pluton żandarmerii 23 Rez. DP (na bazie plutonu żandarmerii VII BRez),
- pluton taborowy (na bazie plutonu taborowego VII BRez),
- pluton kawalerii sztabowej (sformowany przez DOGen. „Poznań”),
- poczta polowa.
Kierownictwo nad formowaniem dywizji zostało powierzone dowódcy Okręgu Generalnego „Poznań”, który pierwszy meldunek o stanie organizacji dywizji miał złożyć 15 grudnia 1920 roku. Pułki piechoty miały otrzymać francuską broń ręczną i niemiecką broń maszynową. Uzbrojenie artylerii miało być ujednolicone[4].
W okresie II RP Dowództwo 23 DP mieściło się w Katowicach[5], a jej oddziały i pododdziały stacjonowały w garnizonach:
- Tarnowskie Góry – 11 pułk piechoty
- Szczakowa – II batalion i kadra batalionu zapasowego 11 pułku piechoty
- Katowice – 73 pułk piechoty, IV dywizjon 23 pułku artylerii lekkiej i kompania łączności 23 Dywizji Piechoty
- Oświęcim – II batalion 73 pułku piechoty oraz kadry batalionów zapasowych[a] 73 i 75 pułków piechoty
- Chorzów – 75 pułk piechoty
- Rybnik – I batalion 75 pułku piechoty
- Hajduki Wielkie – III batalion 75 pułku piechoty
- Będzin – 23 pułk artylerii lekkiej
- Żory – II dywizjon 23 pułku artylerii lekkiej
- Mysłowice – Ośrodek Sapersko-Pionierski 23 DP
W 1922 roku dywizja na czele z ppłk. Kazimierzem Zentkellerem z rozkazu władz RP obejmowała polski (wschodni) Górny Śląsk.
Na początku października 1938 roku dywizja pod dowództwem generała bryg. J. Sadowskiego brała udział w akcji zajęcia Zaolzia.
W kampanii wrześniowej 1939
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Armia_krakow_1939.png/230px-Armia_krakow_1939.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/Bitwa_tomaszow_lub_1.png/230px-Bitwa_tomaszow_lub_1.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Powitanie_w_Katowicach_23_DP_powracaj%C4%85cej_z_manewr%C3%B3w_-_p%C5%82k_Jagmin-Sadowski_NAC_1-W-974-2.jpg/240px-Powitanie_w_Katowicach_23_DP_powracaj%C4%85cej_z_manewr%C3%B3w_-_p%C5%82k_Jagmin-Sadowski_NAC_1-W-974-2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Powitanie_w_Katowicach_23_DP_powracaj%C4%85cej_z_manewr%C3%B3w_-_trybuna_NAC_1-W-974-6.jpg/240px-Powitanie_w_Katowicach_23_DP_powracaj%C4%85cej_z_manewr%C3%B3w_-_trybuna_NAC_1-W-974-6.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Powitanie_w_Katowicach_23_DP_powracaj%C4%85cej_z_manewr%C3%B3w_-_defilada_NAC_1-W-974-4.jpg/240px-Powitanie_w_Katowicach_23_DP_powracaj%C4%85cej_z_manewr%C3%B3w_-_defilada_NAC_1-W-974-4.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Powitanie_w_Katowicach_23_DP_powracaj%C4%85cej_z_manewr%C3%B3w_-_defiluje_73_pp_NAC_1-W-974-3.jpg/240px-Powitanie_w_Katowicach_23_DP_powracaj%C4%85cej_z_manewr%C3%B3w_-_defiluje_73_pp_NAC_1-W-974-3.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/79/Defilada_oddzia%C5%82%C3%B3w_23_G%C3%B3rno%C5%9Bl%C4%85skiej_Dywizji_Piechoty_w_Mielcu_NAC_1-W-1153.jpg/240px-Defilada_oddzia%C5%82%C3%B3w_23_G%C3%B3rno%C5%9Bl%C4%85skiej_Dywizji_Piechoty_w_Mielcu_NAC_1-W-1153.jpg)
Dywizja pod dowództwem pułkownika dypl. Władysława Powierzy wchodziła w skład Grupy Operacyjnej „Śląsk”, która z kolei podporządkowana była dowódcy Armii „Kraków”[6].
W dniach 1 i 2 września broniła ufortyfikowanego rejonu górnośląskiego. 2 września dostała rozkaz przedłużenia obrony 55 DP od Wyr po Kobiór. Musiała przeciwnatarciem zajmować powierzone jej pozycje, ponieważ zostały one już zajęte przez oddziały niemieckiej 28 DP. 4 września dywizja otrzymała rozkaz odwrotu nad Nidę w kierunku Pińczowa i Miechowa. Podczas odwrotu, prowadziła działania opóźniające na kierunku Chrzanów – Kraków. Od godzin porannych 8 września 11 pp prowadził zaciętą obronę przedmościa Ksany – Kocina. W tym czasie pozostałe oddziały dywizji odpoczywały w rejonie: Chwalibogowice – Winiary – Nowy Korczyn, szykując się do uderzenia na Stopnicę i Pacanów, gdzie rozpoznano niemieckie oddziały pancerne i zmotoryzowane, zamykające Armii drogę odwrotu do przepraw przez Wisłę pod Baranowem Sandomierskim. 9 września osiągnęła Pacanów. Po drodze oddział niemieckiej 5 DPanc zaatakował pod Sroczkowem batalion 73 pp. Podciągając pozostałe oddziały pułku, sytuację opanowano, niszcząc 6 niemieckich czołgów. Tego dnia została dywizja została zaatakowana z kierunku Staszowa, lecz zdołała odeprzeć 5 DPanc, niszcząc kilka kolejnych czołgów. Następnie lewym brzegiem Wisły 10 września wycofała się za rzekę na przyczółek baranowski. 16 września 11 pp uczestniczył w walkach w obronie Biłgoraja. Na Biłgoraj szło natarcie niemieckie po trzech osiach, a samo miasto, przez które ciągnęły oddziały GO „Śląsk-Jagmin” (gros sił 23 DP nie zdążyła go osiągnąć), znajdowało się pod silnym ogniem artylerii nieprzyjaciela. Silne natarcie piechoty niemieckiej z 8 DP (14 Armia) rozwinęło się z rejonu wsi Sól i wzdłuż szosy Korczów – Puszcza Solska. Koło południa Niemcy zdołali wedrzeć się do południowej części Biłgoraja. Jednakże śmiałym przeciwuderzeniem II i III batalionu z 73 pp oddziały niemieckie zostały wyparte z miasta, ponosząc ciężkie straty w ludziach i sprzęcie. Ta całodzienna walka Armii „Kraków” miała duże znaczenie, gdyż przeszkodziła Niemcom w próbach obejścia Biłgoraja od skrzydła.
Osobny artykuł: Bitwa pod Biłgorajem (1939).
Po dalszym odwrocie znad dolnego Sanu w nocy z 18 na 19 września 23 DP wzmocniła oddziały atakujące Tomaszów Lubelski. W nieskutecznych natarciach udział wziął 11 pp. Dywizja walczyła do kapitulacji Armii, tj. do 20 września.
Szlak bojowy.
- 1 września – Katowice
- 2 września – rejon Mikołowa
- 3 września – rejon Jaworzna
- 4 września – między Chrzanowem, Brzeźnicą, Krzeszowicami
- 5 września – na zachód od Krakowa
- 6 września – na wschód od Krakowa
- 7 września – Koszyce
- 8 września – rejon Opatowca
- 9 września - Pacanów
- 10 września – na północ od Borowa
- 11 września – Baranów
- 12 września – między Baranowem i Majdanem
- 13 września – między Grębowem i Niskiem
- 14 września – na wschód od Niska
- 15 września – Huta Krzeszowska
- 16 września – okolice Biłgoraju
- 17 września – Zwierzyniec
- 18 września – między Zwierzyńcem i Krasnobrodem
- 19 września – Szarowola, Rogóźno, Tomaszów Lubelski
- 20 września – kapitulacja, marsz w kierunku Narola
Obsada personalna Kwatery Głównej we wrześniu 1939
Obsada personalna Kwatery Głównej 23 Dywizji Piechoty[7][8][9]
- dowódca dywizji – płk dypl. piech. Władysław Powierza
- oficer ordynansowy – ppor. rez. mgr Alfred Ludwik Bąkowski
- dowódca piechoty dywizyjnej – wakat
- dowódca artylerii dywizyjnej – płk art. Jan II Kijowski
- oficer dowództwa artylerii – kpt. Witold Gałecki
- oficer dowództwa artylerii – kpt. Jan Konkorski
- oficer dowództwa artylerii – por. Julian Chodkowski
- dowódca saperów dywizyjnych – mjr sap. Marian Skierczyński
- dowódca kawalerii dywizyjnej – mjr Bronisław Rostowski
- szef sztabu – ppłk dypl. piech. Józef Kuta
- oficer operacyjny – kpt. dypl. Stefan Biernacki
- pomocnik oficera operacyjnego – por. Stanisław Zygmunt Spałek
- oficer informacyjny – kpt. Edward Henryk Hermanowski
- pomocnik oficera informacyjnego – kpt. Eugeniusz Franciszek Losert † 27 IX 1944 Oflag VI B Dössel
- dowódca łączności – mjr łącz. Edmund Idźkowski
- kwatermistrz – kpt. dypl. Lucjan Piotr Hajewski † 19 X 1941 Oflag II C Woldenberg
- pomocnik kwatermistrza – kpt. Jan Wincenty Stefański
- szef służby intendentury – kpt. int. z WSW Franciszek Zimmermann † 25 I 1945 Oflag II C Woldenberg
- szef służby zdrowia – mjr lek. dr Longin Konachewicz
- szef służby weterynaryjnej – mjr lek. wet. Leon Matolski †1940 Katyń[10]
- szef służby sprawiedliwości – mjr aud. dr Stanisław Drzymała
- oficer rejonu PW i WF – ppłk Władysław Czuma
- komendant szpitala polowego nr 503 – mjr dr med. Józef Pająk
Organizacja wojenna 23 DP
Organizacja wojenna 23 DP we wrześniu 1939 roku[11]
Osobny artykuł: Organizacja wojenna polskiej dywizji piechoty w 1939 roku.
- Kwatera Główna 23 DP
- dowództwo i sztab 23 DP
- dowódcy broni 23 DP
- szefowie służb 23 DP
- komendant Kwatery Głównej 23 DP
- kompania gospodarcza Kwatery Głównej 23 DP
- kompania asystencyjna nr 153
- sąd polowy nr 23
- poczta polowa nr 53
Piechota dywizyjna
- 11 pułk piechoty – płk dypl. Henryk Gorgoń
- 73 pułk piechoty – ppłk Piotr Sosialuk
- 75 pułk piechoty – płk dypl. Stanisław Habowski
- samodzielna kompania km i broni towarzyszących nr 53
- kompania kolarzy nr 53
- 23 pułk artylerii lekkiej – ppłk Władysław Ryłko
- 23 dywizjon artylerii ciężkiej – mjr Edward Rykiert
- 95 dywizjon artylerii ciężkiej – mjr Stanisław Szancer (przydzielony)
- samodzielny patrol meteo nr 23
Jednostki broni
- 23 batalion saperów – mjr Marian Skierczyński
- szwadron kawalerii dywizyjnej nr 23 – mjr Bronisław Rostowski
- bateria motorowa artylerii plot. typ A nr 23 – kpt. Ferdynand Blechinger
- kompania telefoniczna 23 DP
- pluton łączności KG 23 DP
- pluton radio 23 DP
- drużyna parkowa łączności 23 DP
- pluton pieszy żandarmerii nr 23
Jednostki i zakłady służb
- kompania sanitarna nr 503 – kpt. lek. dr Gotfryd Kaczanowski[8]
- szpital polowy nr 503 – mjr lek. dr Józef III Pająk[8]
- polowa kolumna dezynfekcyjno-kąpielowa nr 503
- polowa pracownia bakteriologiczno-chemiczna nr 503
- polowa pracownia dentystyczna nr 503
- dowództwo grupy marszowej służb typ II nr 517
- dowództwo grupy marszowej służb typ II Nr 518
- kolumna taborowa parokonna nr 517
- kolumna taborowa parokonna nr 518
- kolumna taborowa parokonna nr 519
- kolumna taborowa parokonna nr 520
- kolumna taborowa parokonna nr 521
- kolumna taborowa parokonna nr 522
- kolumna taborowa parokonna nr 523
- kolumna taborowa parokonna nr 524
- warsztat taborowy (parokonny) nr 517
- pluton taborowy nr 23
- park intendentury nr 503
- pluton parkowy uzbrojenia nr 503
Ośrodek Zapasowy 23 DP i bataliony marszowe
Ośrodek Zapasowy 23 DP był jednostką podporządkowaną dowódcy Okręgu Korpusu Nr V. Znajdował się pierwotnie w Tarnowie, ale został ewakuowany do Kołomyi. Po agresji sowieckiej 18 września dotarł do granicy rumuńskiej w Kutach i tu obsadził odcinek północny obrony miasteczka. 300 ludzi broniących tego odcinka wycofało się do Rumunii wraz z pozostałymi w mieście oddziałami osłonowymi dopiero po pierwszym ataku sowieckim 21 września.
- dowódca OZ 23 DP – ppłk dypl. Henryk Kowalówka (I zastępca dowódcy 73 pp)
- dowódca I batalionu marszowego 73 pp – kpt. Mieczysław Malak
- dowódca II batalionu marszowego 73 pp – kpt. Teofil Morelowski
Obsada personalna dowództwa dywizji
- Dowódcy dywizji
- ppłk piech. Kazimierz Zenkteller (od 30 XI 1920)
- gen. bryg. Kazimierz Horoszkiewicz (IX 1922 – VI 1926)
- gen. bryg. dr Józef Zając (12 IV 1926 – 27 IV 1936)
- gen. bryg. Jan Jagmin-Sadowski (17 VII 1936 – 23 III 1939)
- płk dypl. Władysław Powierza (IX 1939)
- I dowódcy piechoty dywizyjnej
- płk piech. Włodzimierz Bokszczanin (do 12 VIII 1923 → komendant Obozu Warownego Brześć nad Bugiem[12])
- płk piech. Emanuel Hermann (12 VIII 1923 – V 1924)
- płk piech. Leon Zawistowski (V 1924 – 3 XI 1926 → dowódca 5 DP)
- płk piech. Antoni Szylling (XI 1926 – 15 V 1928 → dowódca 8 DP)
- płk piech. Bolesław Antoni Fijałkowski (15 V 1928 – X 1931 → dowódca PD 3 DP Leg.)
- płk piech. Wilhelm Orlik-Rückemann (1 VIII 1931 – 27 II 1932 → dowódca 9 DP)
- płk dypl. Jan Jagmin-Sadowski (III 1932 – 17 VII 1936 → dowódca 23 DP)
- płk dypl. Władysław Powierza (X 1936 – VIII 1939 → dowódca 23 DP)
- II dowódcy piechoty dywizyjnej
- płk piech. Wilhelm Orlik-Rückemann (I 1928 – 31 VII 1931 → I dowódca PD 23 DP)
- płk dypl. Jan Jagmin-Sadowski (X 1931 – III 1932 → I dowódca PD 23 DP)
- płk piech. Wacław Klaczyński → dowódca Grupy Fortecznej OWar. „Katowice”
- Szefowie sztabu
- kpt. pdSG Włodzimierz Kowalski (od 30 XI 1920)
- ppłk SG Bronisław Wzacny (1923)
- mjr SG Tadeusz Kadyi de Kadyihàza (X 1923 – VI 1926[13])
- mjr SG Władysław Smolarski (VI 1926 – V 1927[14])
- mjr dypl. piech. Jerzy Płatowicz-Płachta (VI 1927[15] – XII 1929[16])
- mjr dypl. Adolf Tytus Nykulak (XII 1929[16] – 31 VIII 1931[17])
- mjr dypl. Wilhelm Kasprzykiewicz (1 IX 1931[18] – I 1934)
- mjr dypl. Tadeusz Tomasz Pawlik (I 1934[19] – 1939)
- ppłk dypl. Józef Kuta
Żołnierze Dywizji (w tym OZ) – ofiary zbrodni katyńskiej
Biogramy zamordowanych znajdują się na stronie internetowej Muzeum Katyńskiego[20]
Nazwisko i imię | stopień | zawód | miejsce pracy przed mobilizacją | zamordowany |
---|---|---|---|---|
Hrapkowicz Albin[21] | kapitan | żołnierz zawodowy | Katyń | |
Szlachta Alojzy | porucznik rezerwy | nauczyciel | szkoła w Lipinach Śląskich | Katyń |
Krycki Kazimierz[22] | porucznik | żołnierz zawodowy | Charków | |
Romanowski Kazimierz[23] | kapitan | żołnierz zawodowy | Charków | |
Jarosz Dionizy | kapitan | ULK |
23 Dywizja Piechoty Armii Krajowej
W wyniku przeprowadzania akcji odtwarzania przedwojennych jednostek wojskowych w 1944 r. utworzono 23 Dywizję Piechoty AK pod dowództwem mjr. Zygmunta Jankego ps. „Walter”, komendanta Okręgu Śląskiego AK.
Osobny artykuł: Surowiec (oddział).
W jej skład wchodził min. wywodzący się z Gwardii Ludowej PPS Oddział Rozpoznawczy o kryptonimie „Surowiec” przeformowany następnie w batalion. Operował on w Zagłębiu Dąbrowskim, w lasach zawierciańsko-myszkowskich i olkuskich Jury Krakowsko-Częstochowskiej.
Uwagi
- ↑ Kadry batalionów zapasowych w 1939 zostały przeformowane w kadry zapasowe piechoty.
Przypisy
- ↑ Jagiełło 2007 ↓, s. 46.
- ↑ Almanach oficerski 1923 ↓, s. 40.
- ↑ Zawilski 2019 ↓, s. 795.
- ↑ Rozkaz O.I.Szt. L. 24000/Mob. Ministra Spraw Wojskowych z 30 listopada 1920 roku „Sformowanie 23. rezerwowej dyw. piech.”, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, sygn. 701/2/12, s. 171-177.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 538.
- ↑ Jurga 1975 ↓, s. 242.
- ↑ Głowacki 1986 ↓, s. 314.
- ↑ a b c Steblik 1989 ↓, s. 682.
- ↑ Zieliński 1981 ↓, s. 305.
- ↑ Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 496.
- ↑ Steblik 1989 ↓, s. 682-692.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 54 z 12 sierpnia 1923 roku, s. 502.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 5 czerwca 1926 roku, s. 173.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 maja 1927 roku, s. 145.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 11 czerwca 1927 roku, s. 167.
- ↑ a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 381.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 327.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 322.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 8.
- ↑ Księgi Cmentarne – biogramy oficerów.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 1225.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 5990.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 7082.
Bibliografia
- Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24. T. III/2. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
- Ludwik Głowacki: Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939. Wyd. 2. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1986. ISBN 83-222-0377-2.
- Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
- Убиты в Катыни. Книга Памяти польских военнопленных - узников Козельского лагеря НКВД, расстрелянных по решению политбюро ЦК ВКП(б) от 5 марта 1940 года. Лариса Еремина (red.). Москва: Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья», 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
- Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939: organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. T. 7. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
- Bronisław Prugar-Ketling (red.): Księga chwały piechoty. Warszawa: Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona, 1992.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
- Władysław Steblik: Armia „Kraków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1989. ISBN 83-11-07434-8.
- Lech Wyszczelski: Wojsko Polskie w latach 1918-1921. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2006. ISBN 83-89729-56-3.
- Apoloniusz Zawilski: Bitwy polskiego września. Kraków: Znak Horyzont, 2019. ISBN 978-83-240-5692-7.
- Jan Zieliński: Żołnierz nie odszedł bez walki. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1981. ISBN 83-216-0219-3.
- Dzienniki Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych z 1928, 1931 i 1934. [dostęp 2016-02-15].
- p
- d
- e
Dywizje piechoty | |||||
---|---|---|---|---|---|
Rezerwowe dywizje piechoty |
| ||||
Brygady piechoty | |||||
Pułki piechoty |
| ||||
Rezerwowe i ochotnicze pułki piechoty |
| ||||
Bataliony piechoty |
| ||||
Ośrodki zapasowe |
- p
- d
- e