Zmrocznik przytuliak
Hyles gallii[1] | |||||
(Rottemburg, 1775) | |||||
![]() Zmrocznik przytuliak | |||||
Systematyka | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||||
Typ | stawonogi | ||||
Gromada | owady | ||||
Podgromada | uskrzydlone | ||||
Rząd | motyle | ||||
Rodzina | zawisakowate | ||||
Rodzaj | Hyles | ||||
Gatunek | zmrocznik przytuliak | ||||
| |||||
| |||||
|
Zmrocznik przytuliak (Hyles gallii) – gatunek motyla z rodziny zawisakowatych (Sphingidae).
Rozmieszczenie geograficzne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Hyles_gallii_-_Keila1.jpg/220px-Hyles_gallii_-_Keila1.jpg)
Jest to gatunek o zasięgu holarktycznym[6]. Zajmuje Eurazję od północno-zachodniej Francji, Wyspy Brytyjskie, kraje Europy Zachodniej, Środkowej i Wschodniej, Półwysep Iberyjski i Bałkański, północną Turcję, północną Fennoskandię, dalej Rosję, Afganistan, Kazachstan, Tybet, Nepal po Chiny, Koreę i Japonię[7].
Zasięg występowania tego gatunku w Ameryce Północnej obejmuje północną Kalifornię, Kolorado, Pensylwanię i stan Nowy Jork[7].
W Polsce podawany jest już z końca XIX wieku[5]. Znany z całej Polski[6], choć po 1960 roku nie wykazywany z województwa zachodniopomorskiego[8][9]. Zmrocznik przytuliak uważany jest za motyla raczej rzadko spotykanego w Polsce[6][10].
Cechy
Motyl o rozpiętości skrzydeł 64–72 mm[6]. Przednie skrzydła są brunatne z ciągnącą się od nasady do wierzchołka skrzydła białożółtą smugą[6]. Cechą rozpoznawczą tego gatunku jest smuga kostalna, która jest jednolita[10]. Przy nasadzie skrzydła sterczące białe i czarno-błękitne włoski[2]. Tylne skrzydła przy nasadzie czarne, środkowa część skrzydeł przy wierzchołku żółtawa, w środku ceglastoczerwona, przy kącie tylnym skrzydeł biała[6][2]. Zewnętrzna część skrzydeł czarna z wąskim szarobrunatnym brzegiem zewnętrznym, natomiast strzępina jest biała[6][2]. Odwłok oliwkowo-brunatny, dwa pierwsze segmenty z szerokimi, białymi i czarnymi paskami po bokach[6][2]. Po bokach 5 i 6 segmentu znajdują się niewielkie, poprzeczne białe paski. Na grzbietowej stronie odwłoka czasem zaznaczona wąska jasna linia i rząd białych kropek[6][2].
Środowisko
Habitat tego zawisaka to łąki[11], śródleśne łąki, zręby, nasłonecznione stoki, parki i ogrody[6].
Pojaw stadiów i rośliny żywicielskie
Dorosłe osobniki (imagines) spotykane są od maja do lipca, czasem występuje druga generacja w sierpniu i wrześniu[6][10]. Larwy (gąsienice), przeważnie na roślinach żywicielskich, obserwuje się w maju i czerwcu, później jeszcze w sierpniu do października[12].
Gąsienica żeruje na różnych gatunkach przytulii tj. na przytulii pospolitej (Galium mollugo)[3], przytulii właściwej (Galium verum)[6][12] i na przytulii czepnej (Galium aparine)[13]. Za roślinę żywicielską podaje się też wierzbówkę kiprzycę (Chamaenerion angustifolium)[6][12][13], babkę zwyczajną (Plantago major), a także gatunki wierzbownicy (Epilobium sp.)[5], fuksji (Fuchsia sp.), i czartawy (Circaea sp.)[13].
Zobacz też
- Zawisakowate Polski
Przypisy
- ↑ Hyles gallii, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c d e f g h Grzegorz Banasiak: Hyles gallii (Rottemburg, 1775) w: Zawisaki (Lepidoptera, Sphingidae) Polski. [dostęp 2011-11-05]. (pol.).
- ↑ a b Manfred Koch: Schmetterlinge. Leipzig: Neumann Verlag, 1998, s. 242-243. ISBN 3-7402-0052-9.
- ↑ Arno Bergmann: Die Großschmeterlinge Mitteldeutschlands. Band 3. Tagfalter. Jena: Urania – Verlag GMBH, 1953, s. 355-360.
- ↑ a b c Jan Romaniszyn, Fryderyk Schille: Fauna Motyli Polski I. Prace monograficzne Komisyi Fizyograficznej. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1929, s. 197-198.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Jarosław Buszko: Atlas motyli Polski. Część II. Prządki, zawisaki, niedźwiedziówki. Warszawa: Image, 1997, s. 116-117. ISBN 83-85461-43-4.
- ↑ a b A.R. Pittaway, I.J. Kitching: HYLES GALLII (von Rottemburg, 1775) in: Sphingidae of the Eastern Palaearctic species list. [dostęp 2011-11-05]. (ang.).
- ↑ Jarosław Buszko, Janusz Nowacki: The Lepidoptera of Poland – A distributional checklist. Polish Entomological Monographs Vol. I. Poznań – Toruń: Polskie Twowarzystwo Entomologiczne, 2000, s. 86. ISBN 83-88518-03-8.
- ↑ Zawisaki Polski. Baza Danych. Zmrocznik przytuliak Hyles gallii (Rott.). [dostęp 2011-11-05]. (pol.).
- ↑ a b c Jarosław Buszko: Motyle – Lepidoptera, Zawisaki – Sphingidae z serii "Klucze do oznaczania owadów Polski", Część XXVII, Nr 59. Wrocław: Polskie Twowarzystwo Entomologiczne Biologia Silesiae, 1992, s. 20.
- ↑ Marcin Kutera: 13.17 Bezkręgowce w: Paulina Dzierża (red.)Program współpracy na szczeblu lokalnym na rzecz ochrony przyrody obszaru Natura 2000 – Bagno Całowanie. Warszawa, MŚ,NFOŚiGW,UE nr PL2004/IB/EN-03: 2008, s. 93-98.
- ↑ a b c Vladimír Bělín: Nočni Motýli České a Slovenské republiky / Nachtfalter der Tschechischen und Slowakischen Republik. Zlín: Kabourek, 2003, s. 102, tablica 15. ISBN 80-86447-02-2.
- ↑ a b c Krzysztof Jonko: Hyles gallii (Rottemburg, 1775) w: Motyle Europy. [dostęp 2011-11-05]. (pol.).