Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
![]() Gmach Główny Muzeum (2018) | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miejscowość | |||
Adres | al. Jana Pawła II 39, | ||
Data założenia | 1963 | ||
Zakres zbiorów | statki powietrzne i technika lotnicza | ||
Wielkość zbiorów | ponad 240 statków powietrznych (2023)[potrzebny przypis] | ||
Dyrektor | Tomasz Kosecki | ||
Położenie na mapie Krakowa ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||
![]() | |||
| |||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Aero145_PICT0015.jpg/240px-Aero145_PICT0015.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/AlbatrosBII.jpg/240px-AlbatrosBII.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Aviatik_C.III_in_Polish_Aviation_Museum.jpg/240px-Aviatik_C.III_in_Polish_Aviation_Museum.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Bucker_Bu_131B.jpg/240px-Bucker_Bu_131B.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Curtis_export_hawk_II_cracow_aviation_museum.jpg/240px-Curtis_export_hawk_II_cracow_aviation_museum.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/De_Havilland_82A_Tiger_Moth_II.jpg/240px-De_Havilland_82A_Tiger_Moth_II.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Lim6bis_MLP.jpg/240px-Lim6bis_MLP.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Po-2LNB_PICT0044.jpg/240px-Po-2LNB_PICT0044.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/PZL-M4_Tarpan_PICT0007.jpg/240px-PZL-M4_Tarpan_PICT0007.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/PZLP11C_CURRENT.jpg/240px-PZLP11C_CURRENT.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/RWD_13.jpg/240px-RWD_13.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/RWD_21_PICT0009.jpg/240px-RWD_21_PICT0009.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Saab_J_35J_Draken_35520_at_Polish_Aviation_Museum_May_2006.jpg/240px-Saab_J_35J_Draken_35520_at_Polish_Aviation_Museum_May_2006.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/WSK_MD-12F_Cracow.jpg/240px-WSK_MD-12F_Cracow.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/WSK-Mielec_M-15_1.jpg/240px-WSK-Mielec_M-15_1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/TS-11_iskra_Cracow_1.jpg/240px-TS-11_iskra_Cracow_1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Mi-2Ch_Cracow_1.jpg/240px-Mi-2Ch_Cracow_1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/MLP.svg/300px-MLP.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/WSK_SM-2.jpg/240px-WSK_SM-2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/SO-1_MLP_Krak%C3%B3w_01.jpg/240px-SO-1_MLP_Krak%C3%B3w_01.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Lyulka_AL-7F_turbojet.jpg/240px-Lyulka_AL-7F_turbojet.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Tumansky_RD-9B_2.jpg/240px-Tumansky_RD-9B_2.jpg)
Muzeum Lotnictwa Polskiego – muzeum w Krakowie zlokalizowane na terenach dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny, gromadzące eksponaty związane z historią rozwoju lotnictwa. Liczba eksponowanych obecnie statków powietrznych przekracza 200. Muzeum wydaje własne publikacje, organizuje imprezy o charakterze edukacyjnym. Jest też uczestnikiem i organizatorem konferencji poświęconych historii lotnictwa i muzealnictwu[1]. Posiada również bibliotekę z ponad 30 tysiącami pozycji[2]. Znalazło się na ósmym miejscu listy najlepszych muzeów lotnictwa na świecie w rankingu telewizji CNN[3]. Na terenie muzeum znajduje się baza Sekcji Lotnictwa Komendy Wojewódzkiej Policji w Krakowie, w której stacjonuje śmigłowiec PZL W-3 Sokół.
Historia
Lotnisko Kraków-Rakowice-Czyżyny
Osobny artykuł: Lotnisko Kraków-Rakowice-Czyżyny.
Muzeum Lotnictwa Polskiego funkcjonuje na terenach dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny (jednego z najstarszych lotnisk wojskowych na świecie). Lotnisko to powstało w 1912 roku w związku z rozwojem lotnictwa Austro-Węgier. W 1917 roku stało się jednym z punktów etapowych pierwszej w Europie regularnej pocztowej linii lotniczej łączącej Wiedeń z Kijowem i Odessą. Początkowo zajmowało obszar 55 ha i zawierało bazę oddziału lotniczego. Po odzyskaniu niepodległości i przejęciu obiektów lotniska przez polskie władze wojskowe zorganizowano pierwszą polską jednostkę bojową tzw. Eskadryllę Lotniczą (później 1 Eskadra). Następnie bazę rozbudowano tworząc warsztaty remontowo-produkcyjne, Niższą Szkołę Pilotów i kolejne eskadry. W 1921 roku powstał w oparciu o istniejące zaplecze techniczne 2 Pułk Lotniczy. W połowie lat 20. polskie władze wojskowe podjęły decyzję o rozbudowie lotniska. 18 lipca 1923 roku otwarto Cywilną Stację Lotniczą Kraków, czego efektem było powstanie drugiego co do wielkości lotniska w Polsce. W 1938 roku uruchomiono linię międzynarodową Warszawa-Kraków-Budapeszt. W czasie II wojny światowej lotnisko przejęli Niemcy, po wojnie straciło swoje znaczenie ze względu na rozwój urbanistyczny okolicznych terenów. W 1963 roku zostało zlikwidowane. W 2006 roku wpisano zespół obiektów lotniska do rejestru zabytków pod numerem A-1106[4].
Lotnisko znajduje się w wykazie lądowisk cywilnych jako lądowisko samolotowe[5].
Powstanie muzeum
Organizacja Muzeum rozpoczęła się w 1963 roku[6], dla pomieszczenia rosnącego zbioru statków powietrznych magazynowanych w kraju, którego rdzeń stanowiły eksponaty przejętej w 1945 roku poniemieckiej kolekcji. W tym celu 23 marca 1963 Minister Obrony Narodowej przekazał Aeroklubowi PRL tereny i budynki dawnego wojskowego Rakowice-Czyżyny, w tym hangar[7]. Pierwotnie muzeum funkcjonowało jako Ośrodek Ekspozycji Sprzętu Lotniczego przy Aeroklubie Krakowskim, a działalność muzeum zapoczątkowała Wystawa Lotnicza na przełomie sierpnia i września 1964 roku[8]. 1 lipca 1965 muzeum przeorganizowano jako Ośrodek Ekspozycji Lotniczej APRL w Krakowie[8]. 1 stycznia 1967 r. muzeum zostało przejęte przez Naczelną Organizację Techniczną i przemianowane na Muzeum Lotnictwa w Krakowie[8]. Od 1 stycznia 1971 muzeum nosiło nazwę Muzeum Lotnictwa i Astronautyki w Krakowie[8]. Wówczas też muzeum zostało przejęte przez Ministerstwo Komunikacji i nadano mu statut i osobowość prawną[6]. Nazwę tę Muzeum nosiło do lat 90. Pierwszym (1967-1983) dyrektorem Muzeum był Marian Markowski. Po nim placówką kierowali Wacław Kiściński (1983-1988), Michał Mietelski (1988-1989) i Krzysztof Radwan (1989-2020). Od grudnia 2020 do sierpnia 2021 roku p.o. dyrektora był Tomasz Krzaczyński. Od sierpnia 2021 dyrektorem jest Tomasz Kosecki[6].
Lotniczy Park Kulturowy
W celu stworzenia odpowiedniego otoczenia parkowego, muzeum było inwestorem przedsięwzięcia o nazwie „Lotniczy Park Kulturowy”, którego projekt wykonano w Instytucie Architektury Krajobrazu Politechniki Krakowskiej pod kierunkiem Marii Łuczyńskiej-Bruzdy[9].
Nowy budynek muzeum
Obok starego budynku biurowego (dawnej kancelarii lotniska zbudowanej przez Niemców w czasie II wojny światowej) powstał (otwarcie nastąpiło 18 września 2010 roku[10]) nowy trzykondygnacyjny budynek[11], o powierzchni 4000 m² z lotu ptaka przypominający śmigło. Każde jego skrzydło pełni inną funkcję. Do ekspozycji obiektów muzealnych przeznaczone są dwa z nich. W trzeciej części zlokalizowane są m.in. biblioteka, biura, sale kinowa i konferencyjna. Inwestycja została sfinansowana ze środków samorządu województwa małopolskiego oraz środków unijnych i kosztowała około 45,8 mln zł. W lutym 2008 roku swoje wsparcie dla tej inicjatywy w kwocie 60 tys. dolarów zapowiedział amerykański koncern lotniczy Boeing[12]. 19 maja 2008 roku odbyło się uroczyste poświęcenie i wmurowanie aktu erekcyjnego. Budynek został zaprojektowany przez zespół architektów w składzie: Justus Pysall, Peter Ruge i Bartłomiej Kisielewski[11][13]. Poświęcenia dokonał metropolita krakowski Stanisław Dziwisz. Obecni byli m.in. marszałek województwa małopolskiego Marek Nawara, senator RP Janusz Sepioł, dyrektorzy departamentów Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego[14].
Heksagon
Wiosną 2023 roku rozpoczęła się realizacja nowego hangaru ekspozycyjnego o nazwie „Heksagon” w miejscu zburzonego podczas II wojny światowej. Będzie się w nim mieścić wystawa „Z wiatrem i pod wiatr – lotnictwo cywilne”[15].
Status prawny i struktura organizacyjna muzeum
Muzeum działa w oparciu o ustawę o muzeach[16], ustawę o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej[17] oraz własny statut i podlega urzędowi marszałkowskiemu województwa małopolskiego. Zgodnie ze statutem muzeum jest samorządową instytucją kultury wyodrębnioną pod względem prawnym i ekonomiczno-finansowym, której organizatorem jest województwo małopolskie. Województwo zapewnia środki potrzebne do utrzymania i rozwoju muzeum.
W Muzeum Lotnictwa Polskiego istnieją następujące jednostki organizacyjne:[18]
- Dyrekcja Muzeum Lotnictwa Polskiego
- Dział Inwentaryzacji Muzealiów (DIM)
- Dział Upowszechniania Muzealiów (DUM)
- Dział Konserwacji Muzealiów (DKM)
- Dział Administracji (DA)
- Biblioteka Naukowa i Archiwum (BNiA), funkcjonująca na prawach działu
- Dział Finansowy (DF)
- Stanowisko ds. Sekretariatu (SEK)
Nadzór nad muzeum w sposób ogólny sprawuje Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a w sposób bezpośredni – organizator. Przy muzeum działa trzynastoosobowa rada muzeum, której członków powołuje i odwołuje zarząd województwa małopolskiego[19]. Wewnętrzne zasady pracy muzeum są określone w Regulaminie Organizacyjnym[20].
Pochodzenie eksponatów
Większość eksponatów stanowią przekazane do muzeum egzemplarze wycofane z użytku przez wojsko lub władze państwowe. Część eksponatów trafiła do muzeum dzięki wymianie z innymi muzeami na świecie.
- Muzeum jest w posiadaniu 25 samolotów pochodzących z kolekcji Hermanna Göringa, która przed wojną znajdowała się w berlińskich Deutsche Luftfahrt Sammlung (Niemieckich Zbiorach Lotniczych) i po wojnie została przejęta przez Polskę jako mienie porzucone przez Niemców w Kuźnicy Czarnkowskiej (znajdującej się przed wojną na terenie Niemiec). Eksponaty te początkowo jedynie magazynowano oraz uzupełniano o dalsze, głównie powojenne konstrukcje polskie, z przeznaczeniem dla przyszłego Muzeum Komunikacji[7]. W latach 40. magazynowano je w Okręgowej Składnicy Lotniczej w Gądkach, w latach 50. przeniesiono je do parowozowni w Pilawie (razem z zabytkowym taborem kolejowym), a następnie do pawilonów po Wystawie Ziem Odzyskanych we Wrocławiu (przekazując jednocześnie Muzeum Techniki NOT)[7]. W 1959 roku otwarto Centralną Wystawę Lotniczą na lotnisku w Pilczycach pod Wrocławiem, po raz pierwszy publicznie prezentując część zbiorów[7]. Wreszcie w 1963 roku zostały ostatecznie przeniesione do Krakowa. Obecnie stanowią one obok tzw. Berlinki przedmiot niemieckich roszczeń wobec Polski[21][22][23]. Należący do kolekcji brytyjski samolot De Havilland DH 9a z 1918 r., dar indyjskiego księcia Hajdarabadu dla brytyjskiego lotnictwa wojskowego, został zamieniony w latach 70. w Wielkiej Brytanii na myśliwiec Spitfire LF Mk XVIE z okresu II wojny światowej[24][25].
- Dowództwo Sił Powietrznych Szwecji przekazało do zbiorów muzeum samolot AJSF 37 Viggen o numerze fabrycznym 37954. 29 listopada 2005 roku maszyna przyleciała bezpośrednio ze swojej bazy w Luleå w Szwecji i wylądowała na krakowskim lotnisku Balice skąd ulicami miasta przetransportowano ją do muzeum[26]. Egzemplarz ten latał już nad Polską w 2002 roku podczas ćwiczeń Strong Resolve 2002 i był jednym z pięciu rozpoznawczych Viggenów bazujących w 33 Bazie Lotnictwa Transportowego w Powidzu w składzie SwAFRAP (Swedish Air Force Rapid Reaction Unit).
- Eksponowany w hangarze Curtiss Export Hawk II (D-IRIK) to jeden z dwóch samolotów zakupionych przez Hermanna Göringa dla niemieckiego asa lotnictwa Ernsta Udeta, by zachęcić go do wstąpienia do NSDAP w 1933 roku[27]. Samolot ten był wykorzystany do pokazów z okazji Letnich Igrzysk Olimpijskich 1936 roku w Berlinie.
- Będący w ekspozycji muzeum TS-11 Iskra 1H 0730 w barwach Reprezentacyjnego Zespołu Akrobacyjnego Sił Powietrznych RP „Biało-Czerwone Iskry” to tzw. „Czerwona 1” pilotowana wcześniej przez dowódcę zespołu ppłk pil. Jerzego Lenia. Została ona przekazana decyzją MON do zbiorów muzeum po wylataniu resursu.
- Znajdujący się w zbiorach muzeum jedyny ocalały na świecie P.11c w czasie kampanii wrześniowej brał udział w walkach. Pilotował go ppor. Wacław Król. 1 września zestrzelił wspólnie z kpr. Pawłem Kowalą samolot rozpoznawczy Hs 126, a 5 września wraz z kpr. Piotrem Zaniewskim zestrzelił He 111. Nie zostało to uwzględnione przez komisję Bajana, jednak znalazło potwierdzenie w danych Luftwaffe[28].
- Amerykański Northrop F-5E Tiger II z ekspozycji plenerowej jest zdobyczą wojenną z okresu wojny wietnamskiej. Maszyny te były eksportowane przez Stany Zjednoczone do wielu krajów m.in. do Wietnamu Południowego. Część z nich została przejęta przez siły Wietnamu Północnego i przez nie wykorzystywana. Jedna z takich maszyn została przekazana Instytutowi Lotnictwa do opracowania dokumentacji technicznej dla przezbrojenia samolotu w działka produkcji radzieckiej. Dokumentacja nie została opracowana, zaś samolot ostatecznie trafił do muzeum[29].
Pomniki i odznaczenia związane z muzeum
Na terenie należącym do muzeum znajduje się sześć pomników:
- Pomnik Lotników – ufundowany w roku 1970 przez społeczeństwo Krakowa ku czci Lotników walczących na frontach II wojny światowej, usytuowany obok hangaru, otoczony zielenią. Pomnik ma formę głazu na którym widnieje tablica z napisem: „1939 1945/ CHWAŁA/ POLSKIM LOTNIKOM/ UCZESTNIKOM BOHATERSKICH/ WALK Z NAJEŹDŹCĄ HITLEROWSKIM/ W 25 ROCZNICĘ ZWYCIĘSTWA/ NAD FASZYZMEM/ SPOŁECZEŃSTWO MIASTA KRAKOWA”[30].
- Tablica upamiętniająca lotnicze wsparcie dla okupowanej Polski, usytuowana nieopodal dużego hangaru. Upamiętnia ona wsparcie lotnicze niesione przez lotników polskich, angielskich, kanadyjskich, nowozelandzkich, australijskich, południowoafrykańskich i amerykańskich. Na tablicy wymienione są jednostki prowadzące w latach 1941-1944 zrzuty lotnicze z pomocą dla walczącej Polski[31].
- Tablica upamiętniająca 80. rocznicę powstania lotnictwa polskiego powstała wspólnym staraniem Muzeum Lotnictwa Polskiego i Krakowskiego Klubu Seniorów Lotnictwa. Tablica usytuowana jest na terenie Muzeum Lotnictwa, w miejscu pamięci urządzonym w granicy posesji nieopodal dużego hangaru. Poświęcona jest zdobywcy Lotniska Rakowice-Czyżyny w październiku 1918 roku – komendantowi płk. pil. Romanowi Florerowi oraz Ernestowi Cieślewskiemu i innym dowódcom, personelowi latającemu, technicznemu i obsłudze naziemnej 2. Pułku Lotniczego (1921-1939) oraz 308 Dywizjonu Myśliwskiego Krakowskiego (1940-1946)[32].
- Tablica upamiętniająca kpt. pil. Mieczysława Medweckiego i ppor. pil. Władysława Gnysia – pilotów myśliwskich 2 Pułku Lotniczego, uczestników pierwszych walk lotniczych w Wojnie Obronnej 1939 roku[33].
- Tablica upamiętniająca płk. pil. Jerzego Kossowskiego, twórcę polskiego lotnictwa myśliwskiego[34].
- Tablica upamiętniająca lotników wojskowych, którzy zginęli w katastrofie samolotu CASA-295M w Mirosławcu 23 stycznia 2008 roku[35].
W pobliżu muzeum w Parku Lotników Polskich znajdują się pomnik lotników polskich poległych na wszystkich frontach II wojny światowej autorstwa Bronisława Chromego[36] a także głaz z inskrypcją „Chwała lotnikom” z 1970 roku.
Muzeum nadaje również własne odznaczenie – Medal Wdzięczności Muzeum „Summa Cum Laude”. Otrzymali go m.in. Ryszard Kaczorowski[37] i inż. Jerzy Płoszajski[38].
Projekty muzealne i imprezy
Małopolski Piknik Lotniczy
W latach 2004–2019 Muzeum organizowało na swoim terenie pokazy lotnicze pod nazwą Małopolski Piknik Lotniczy. Odbyło się 15 edycji tej imprezy. W 2003 roku na potrzeby lotnicze muzeum ustanowiono ponownie czynne lądowisko na zachodnim fragmencie dawnej betonowej drogi startowej (obecnie przedzielonej ulicą; wschodnia część leży na terenie osiedla mieszkaniowego, mniej więcej w zachowanym stanie). Droga startowa jest czynna na kierunku 26 i posiada betonową nawierzchnię o wymiarach 720 × 60 m. Mogą z niej korzystać lekkie samoloty do 7500 kg i śmigłowce.
Projekt muzealny „NATO 1949–2009”
Z okazji przypadającej na rok 2009 sześćdziesiątej rocznicy podpisania Traktatu Północnoatlantyckiego (4 kwietnia 1949 roku), a także dziesiątej rocznicy przystąpienia Polski do NATO (12 marca 1999 roku), Muzeum podjęło się realizacji projektu muzealnego, którego głównym celem było stworzenie stałej ekspozycji statków powietrznych w barwach państw członkowskich Sojuszu. Pierwszym eksponatem tej kolekcji jest MiG-29 w barwach polskich, o numerze taktycznym 4115[39][40]. W ramach wymiany, w zamian za śmigłowiec Mi-2, muzeum otrzymało też Mirage 5 BA o numerze taktycznym BA-03 od Królewskiego Muzeum Sił Zbrojnych w Brukseli[41]. W dniu 19 listopada 2008 r. do Muzeum dotarł kolejny eksponat, ponaddźwiękowy samolot myśliwski Lockheed F-104 Starfighter S/ASA-M, przekazany nieodpłatnie przez Aeronautica Militare Italiana (Włoskie Siły Powietrzne). Samolot był jednym z ostatnich Starfighterów w służbie, przybył z bazy lotniczej w Grazzanise koło Neapolu. Egzemplarz ten został wyprodukowany na licencji we Włoszech, jego numer taktyczny to RS-05, seryjny MM6876. Kolejne samoloty, które weszły w skład tej ekspozycji to Republic F-84F Thunderstreak (nr takt. FU-36), SEPECAT Jaguar GR.1 (nr. ser. XX730), Ling-Temco-Vought A-7P Corsair II (nr taktyczny 5502), BAe Harrier GR.3 (nr ser. XW919)[42][43].
Ekspozycja „Skrzydła Wielkiej Wojny”
W lipcu 2014 r., na stulecie wybuchu I wojny światowej w zmodernizowanym małym hangarze została otwarta ekspozycja „Skrzydła Wielkiej Wojny”, ukazująca w narracyjny i inscenizacyjny sposób działania lotnictwa w czasie I wojny światowej[6].
Ekspozycja „Skrzydła i Ludzie XX wieku”
W marcu 2021 r. w zmodernizowanym Hangarze Głównym, garażach 2 Pułku Lotniczego i spadochroniarni została otwarta otwarta ekspozycja „Skrzydła i Ludzie XX wieku”, ukazująca w narracyjny sposób historię lotnictwa od początków XX do lat 90. XX wieku. W jej skład wchodzi wystawa w Hangarze Głównym, wystawy „Magazyny Historii”, „Metamuzeum” i „Silnikownia” w garażu 2 Pułku Lotniczego i wystawa archeologii lotnictwa w spadochroniarni[6].
Działalność edukacyjna
Muzeum prowadzi lekcje muzealne na różne tematy, przeznaczone dla wszystkich grup wiekowych, zajęcia dla studentów uczelni technicznych i humanistycznych, projekcje filmów, prelekcje na temat wybranych statków powietrznych z cyklu „Spotkania przy samolocie” oraz warsztaty modelarskie[44].
Lista eksponatów
Samoloty
Lista samolotów znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[45]:
Szybowce
Lista szybowców znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[48]:
IS-1 Sęp bis
IS-3 ABC
IS-4 Jastrząb
IS-A Salamandra
IS-B Komar
IS-C Żuraw
PW-2 Gapa
S-1 Swift
SZD-10 bis Czapla
SZD-12 Mucha 100
SZD-15 Sroka
SZD-17X Jaskółka L
SZD-18 Czajka
SZD-19-2A Zefir 2A
SZD-21 Kobuz 3
SZD-22 Mucha Standard
SZD-25A Lis
SZD-27 Kormoran
SZD-30 Pirat
SZD-43 Orion
SZD-6 Nietoperz
SZD-8 Jaskółka
SZD-9 bis Bocian 1A
WWS Wrona bis
WWS-2 Żaba
Motoszybowce
Lista motoszybowców znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[49]:
HWL Pegaz (SP-590)
PW-4 Pelikan (SP-8050) magazyn
Śmigłowce
Lista śmigłowców znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[50]:
Bell CH-136 Kiowa
BŻ-1 GIL (SP-GIL)
BŻ-4 Żuk (niekompletny)
JK-1 Trzmiel – jedyny zachowany egzemplarz doświadczalnego śmigłowca o napędzie odrzutowym
Mi-4 A
Mi-4 ME
Mil Mi-8S
Mil Mi-24W
PZL Kania
Saunders-Roe Skeeter AOP.12(inne języki)
Sud-Aviation (FW) SE-3160 Alouette III
WSK Mi-2 URP
WSK Mi-2Ch
WSK SM-1 (Mi-1)
WSK SM-2
Silniki
Oprócz statków powietrznych muzeum posiada też ekspozycję silników lotniczych, prezentowanych w sposób umożliwiający poznanie ich konstrukcji. Są to[51]:
|
|
Rakietowe systemy przeciwlotnicze
Lista rakietowych systemów przeciwlotniczych w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[52]:
85 mm armata przeciwlotnicza wz. 1939 (KS-12)
SA-75 „Dźwina”
S-125 „Newa”
S-75M „Wołchow”
Stacja wykrywania i naprowadzania SURN 1S91M1
Plan muzeum
- Mały hangar – samoloty z lat 1909–1920,
- Duży hangar – samoloty, śmigłowce i szybowce zgromadzone w oryginalnym przedwojennym hangarze 2 Pułku Lotniczego,
- Silnikownia – jedna z największych w Europie kolekcji silników lotniczych od okresu pionierskiego do dziś; pozwala prześledzić zmiany w konstrukcji silników na przestrzeni dziejów od silników rzędowych, rotacyjnych i gwiazdowych aż do współczesnych turboodrzutowych,
- „Swego nie znacie” – wystawa statków powietrznych z okresu pionierskiego lotnictwa,
- Wystawa plenerowa – wielkogabarytowe cywilne i wojskowe statki powietrzne. Na wystawie plenerowej zgromadzono niemal wszystkie odrzutowce używane przez Wojsko Polskie.
- Duży hangar
- Mały hangar
Zobacz też
- Wystawa Agrolotnicza, Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie
Przypisy
- ↑ Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Środkowoeuropejskie dziedzictwo lotnicze” Zakopane 2005. www.air-news.info, 2005-11-07. [dostęp 2009-01-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-04-16)].
- ↑ Muzeum Lotnictwa w Krakowie. Miejscownia.com. [dostęp 2009-01-06].
- ↑ World's 14 best aviation museums. [w:] cnn.com [on-line]. 2014-02-07. [dostęp 2014-02-11]. (ang.).
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 [dostęp 2009-01-12] .
- ↑ Wykaz lądowisk wpisanych do ewidencji lądowisk na dzień 20 września 2019 [online], www.ulc.gov.pl, 20 września 2019 [dostęp 2022-06-01] .
- ↑ a b c d e Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie: historia [online], muzeumlotnictwa.pl [dostęp 2023-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2023-05-03] (pol.).
- ↑ a b c d Krzyżan 1983 ↓, s. 14-17.
- ↑ a b c d Krzyżan 1983 ↓, s. 18-20.
- ↑ Lotniczy Park Kulturowy. [dostęp 2008-08-25].
- ↑ Oficjalne otwarcie nowego budynku. muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2010-10-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (29 czerwca 2013)].
- ↑ a b Nowy budynek – konkurs. muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2023-08-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-08-17)]. (pol.).
- ↑ Dawid Hajok: Boeing wesprze krakowskie muzeum lotnictwa. Gazeta.pl. [dostęp 2008-08-25].
- ↑ Nowy budynek. muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2023-08-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-06-28)]. (pol.).
- ↑ Uroczystość poświęcenia i wmurowania Aktu erekcyjnego pod budowę gmachu głównego Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2008-08-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (7 sierpnia 2008)].
- ↑ Heksagon: Budowa hangaru dla Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie [online], muzeumlotnictwa.pl, 6 września 2022 [dostęp 2023-04-27] (pol.).
- ↑ Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz.U. z 2022 r. poz. 385)
- ↑ Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2020 r. poz. 194)
- ↑ Struktura. muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2013-06-04].
- ↑ Statut Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. bip.malopolska.pl. [dostęp 2018-10-12].
- ↑ Regulamin Organizacyjny Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. bip.malopolska.pl. [dostęp 2013-07-04].
- ↑ Włodzimierz Kalicki: Berlin, Berlinka i bierna Warszawa. 11 sierpnia 2007. [dostęp 2008-08-25].
- ↑ Anna Bugajska: Niemcy chcą odzyskać kolekcję Göringa z Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Gazeta.pl, 11 sierpnia 2007. [dostęp 2008-09-24].
- ↑ Krzysztof Radwan: Kolekcja musi pozostać w Krakowie – Krzysztof Radwan, dyrektor Muzeum Lotnictwa w Krakowie o przyszłości zbiorów. Gazeta.pl, 2004-06-24. [dostęp 2008-09-24].
- ↑ Włodzimierz Kalicki: Czy oddamy Bibliotekę Pruską?. Gazeta Wyborcza, 12 października 2001. [dostęp 2008-08-25].
- ↑ Anna Bugajska: Bezcenna kolekcja – Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. gazeta.pl, 2004-06-18. [dostęp 2009-01-16].
- ↑ Wojciech Matusik / AG: Transport samolotu Saab Viggen do Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie – galeria zdjęć. 12 grudnia 2005. [dostęp 2008-08-25].
- ↑ Ernst Udet. spiritus-temporis.com. [dostęp 2008-10-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (17 czerwca 2006)]. (ang.).
- ↑ Wojciech Zmyślony: Wacław Król. Polskie Siły Powietrzne w II wojnie światowej www.polishairforce.pl. [dostęp 2008-08-25].
- ↑ Michał Gajzler: Northrop F-5E/F Tiger II cz. II. militarium.net, 2008-02-28. [dostęp 2008-10-08].
- ↑ Jerzy Woźniakiewicz: Pomnik Lotników. 28.05.2008.. [dostęp 2008-10-10].
- ↑ Jerzy Woźniakiewicz: Tablica upamiętniająca lotnicze wsparcie dla okupowanej Polski. 28.05.2008.. [dostęp 2008-10-10].
- ↑ Jerzy Woźniakiewicz: Tablica upamiętniająca 80. rocznicę powstania lotnictwa Polskiego. 28.05.2008.. [dostęp 2008-10-10].
- ↑ Uroczyste odsłonięcie tablicy pamięci kpt. M. Medweckiego i por. W. Gnysia. muzeumlotnictwa.pl, 2018-11-14. [dostęp 2023-08-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-08-22)]. (pol.).
- ↑ Tablica upamiętniająca płk. pil. Jerzego Kossowskiego w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. zolnierzewhistorii.ipn.gov.pl. [dostęp 2023-08-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-08-22)]. (pol.).
- ↑ Piotr Tymczak: W Muzeum Lotnictwa Polskiego odsłonięto tablicę upamiętniającą 20 lotników, którzy zginęli w katastrofie samolotu CASA. gazetakrakowska.pl, 2023-01-20. [dostęp 2023-08-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-01-25)]. (pol.).
- ↑ Jerzy Woźniakiewicz: Pomnik Lotników Polskich. 28.05.2008.. [dostęp 2008-10-10].
- ↑ Prezydent Kaczorowski odwiedził Muzeum Lotnictwa Polskiego. muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2008-10-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (7 maja 2008)].
- ↑ Zaszczytne wyróżnienia członków STP : Dwa wyróżnienia inż. Jerzego Płoszajskiego. Stowarzyszenie Techników Polskich. [dostęp 2008-10-08].
- ↑ Jacek Szustakowski: Skrzydła Sojuszu. Żołnierz Polski. Gazeta Internetowa Redakcji Wojskowej, 30 czerwca 2008. [dostęp 2008-08-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (14 września 2008)].
- ↑ a b Pierwszy eksponat nowo tworzonej kolekcji w Muzeum. muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2008-08-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (7 sierpnia 2008)]. – Informacja na stronie Muzeum o przekazaniu samolotu MiG-29
- ↑ a b Mirage wylądował.... muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2008-08-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (7 sierpnia 2008)]. – Informacja na stronie Muzeum o przekazaniu samolotu Mirage 5.
- ↑ Sławomir Kasjaniuk: F-104 jutro w Krakowie. lotniczapolska.pl, 2008-10-18. [dostęp 2008-11-19].
- ↑ F 104 S Starfighter w krakowskim Muzeum. muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2008-11-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-27)].
- ↑ Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie: edukacja [online], muzeumlotnictwa.pl [dostęp 2023-04-27] (pol.).
- ↑ Ekspozycja: samoloty. muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2008-08-25].
- ↑ Ling Temco Vought A-7P Corsair II. muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2009-06-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-29)].
- ↑ McDonnell Douglas F-4E-34-MC „Phantom” II [online], muzeumlotnictwa.pl, 5 stycznia 2023 [dostęp 2023-04-27] (pol.).
- ↑ Ekspozycja: szybowce. muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2008-08-25].
- ↑ Ekspozycja: motoszybowce. muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2008-08-25].
- ↑ Ekspozycja: śmigłowce. muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2023-08-26]. (pol.).
- ↑ Ekspozycja: silniki. muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2008-08-25].
- ↑ Ekspozycja: rakietowe systemy przeciwlotnicze. muzeumlotnictwa.pl. [dostęp 2023-08-26].
Bibliografia
- Krzysztof Radwan, Jan Hoffmann: Katalog zbiorów muzeum. [kol. red. Krzysztof Radwan et al.]. Kraków: Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, 2003. ISBN 83-915921-0-3.
- Krzysztof Radwan, Dariusz Rutkowski, Krzysztof Mroczkowski, Krzysztof Wielgus, Marcin Sigmund: ...Swego nie znacie: magazyny historii: 40 lat Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, 2003. ISBN 83-915921-4-6.
- Krzysztof Wielgus: Rakowice-Czyżyny lotnisko Krakowa: od „Ogrodu dla Lotników” do Lotniczego Parku Kulturowego. Kraków: Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, 2002. ISBN 83-915921-3-8.
- Marian Krzyżan: Samoloty w muzeach polskich. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1983, seria: Biblioteczka Skrzydlatej Polski. 25. ISBN 83-206-0432-X.
Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona internetowa Muzeum Lotnictwa Polskiego
- BIP Muzeum Lotnictwa Polskiego
- Zdjęcia z Muzeum Lotnictwa Polskiego w serwisie Airliners.net
- Jedna z kilku na tej stronie fotopanoram sferycznych prezentujących eksponaty Muzeum Lotnictwa Polskiego
- Lista eksponatów Muzeum Lotnictwa Polskiego na niemieckiej stronie Wirtualnego Muzeum Lotnictwa (z licznymi danymi technicznymi). luftfahrtmuseum.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-09-16)].